ÜRÜNLERİMİZ

Sipariş Formları



   ÇEKME YAYI HESABI   

Yaylar enerji depolayan elemanlardır.
Çekme yaylarında , malzemenin elastik bölgesinde kalmak şartiyle , yayın ekseni doğrultusunda etkiyen bir F kuvveti dolayısiyle açılıp depolanan enerji daha sonra geri alınabilir.

Çekme Yaylarının Terminolojisi :

    d : Yay malzemesi telin çapı    (mm)
Di :  Yayın iç çapı   (mm)
Dm = Di + d  :   Yayın ortalama çapı   (mm)
Dd = Di + 2*d   :   Yayın dış çapı   (mm)
p : Açılmış yayın hatvesi   (mm)
a= Yayın açılmış halde helis açısı  :  alfa  (derece)

                                   a = Arctan ( p / p*Dm)          ( p :  pi  sayısı =  3.1416 )

    w = Dm / d  :   Yay indeksi

( Genelde  4 = <  w  < = 20  önerilir.)

a açısının 12 dereceden küçük  kaldığı sıkı sarılmış yaylarda , yaya etkiyen F kuvvetinin yayın malzemesi  telde ,  sadece Burulma Momenti (Mbur) dolayısiyle oluşan Kesme Gerilmesi (Kbur) ile direkt Kesme Gerilmesi (Kkes) oluşturduğu kabul edilir.
Herhangi bir yüklemede tel kesidine etkiyen  max. Kesme Gerilmesi (K) yukarıda adı geçen iki kesme gerilmesinin toplamıdır.

    Mbur = F * Dm / 2        (Nmm)

3                         2
Kbur = Mbur / ( p* d  / 16 )      (N/mm )
2                     2
Kkes = F / (p* d / 4)           (N/mm )

Max. Kesme Gerilmesinin (K) hesabı için iki Çalışma Şekli arasında seçim yapılır.

    a) Statik Çalışma : Eğer yay toplam 10000 çevrimden fazla çalışmayacaksa veya etkiyen
F kuvveti sabit kalıyorsa
Gerilme Düzeltme Faktörü  (k) :

k = 1 + 0.5 * w

    b) Dinamik Çalışma : Yay zor şartlarda çalışacaksa (10 000 000 çevrim ömrü)
Gerilme Düzeltme Faktörü  (k)

  k = ( 4 * w - 1 ) / ( 4 * w - 4 )   +  0.615 / w

Çalışma şekline göre gerekli seçim yapılarak F2 kuvveti altında telde oluşan  max. Kesme Gerilmesi  ( K2 )  bulunur.
2
K2  = k * Kbur            (N/mm )

Çekme Yaylarında genelde üretim metoduna bağlı olarak , yay serbest halde iken
İç Kesme Gerilmeleri  ( K0 ) mevcuttur .
Bu İç Kesme Gerilmeleri ( K0 ) yayın üretim metoduna , w Yay indeksine ve yay malzemesi telin Rm Çekme Gerilmesine bağlıdır.

Telin mil üstüne sarıldığı üretim şeklinde :

                       K0 =  ( 0.135 – 0.00625 * w ) * Rm

Telin itilerek sarıldığı üretim şeklinde ise :

                       K0 =  ( 0.075 – 0.00375 * w ) * Rm

olarak hesaplanır.

İç Kesme Gerilmesini ( K0 )  yenmek için gerekli kuvvet F0 olarak adlandırılır.
F0 kuvvetini aşmadıkça yaya strok yaptırmak mümkün olmaz.
Yay hesaplamasında gözönüne alınacak ilk kuvvet F1  , F0 ‘ dan büyük olmak zorundadır.

Yaya etkiyen F0 ‘ dan büyük herhangi bir F kuvveti dolayısiyle oluşan strok sonuç olarak F – F0  kuvvet farkının sarımlara etkimesi dolayısiyle oluşan stroktur.

Mukavemet hesabında  F kuvveti gözönüne alınırken ,
strok hesabında  F – F0  kuvvet farkı gözönüne alınacaktır.  

                ÇEKME  YAYLARI  ;  KUVVET – STROK  DİYAGRAMI

F1 ve F2 kuvvetleri ( N = Newton ) olarak  ve bunlara ait
f1 ve f2 strokları (mm) olarak verilir.

F1 küçük kuvvet , F2 büyük kuvvet ( F2 = Fmax ) ,
f1 küçük strok , f2 büyük strok olur.
Bazen  h = f2 – f1  (mm) olarak strok farkı verilir.
.
Buna göre yaya özel   c  Yay Rijitliği ( N / mm ) tarif edilir.

F0 : İç kuvvet
F   : F1 ile F2 arasında kalan herhangi bir kuvvet ;
f   : f1 ile f2 arasında kalan herhangi bir strok olmak üzere

      F = F0 + c * f

       c = (  F1 – F0 ) / f1     c = ( F2 – F0 ) / f2        c = ( F – F0 ) / f          c = ( F2 – F1 ) / h    

Bir sonraki adım seçilen malzemeden varsayılan d çapında telden oluşan ve Dm ortalama çapına sahip bir adet yay sarımının F2 kuvvet altında yapacağı stroku ( fbirsarım ) bulmaktır.

                                                                    2
G  :  Malzemenin kayma modülü  ( N / mm )  olmak üzere
3                4
fbirsarım =  ( 8 *( F2 - F0 ) * Dm  ) / ( G * d  )       olarak hesaplanır.

Bu aşamada  f2 stroku verildiğine göre ve daha önce de seçilen malzeme ve varsayılan çapta telin F2 kuvveti  altında  bir sarımının  fbirsarım  strok yapacağı belli olduğuna göre yayın kaç aktif sarımdan  ( n ) oluşacağı hesaplanabilir.

                                     n = f2 / fbirsarım

Sonuçta  F2 kuvvet altında yayın  f2  strok yapması için  n  adet aktif sarımdan oluşması gerektiği bulunur.
Aktif sarımlar iş depolayan sarımlardır.

Yay üretiminde kullanılacak standart tellerin malzemelerine ve çaplarına göre Çekme
2
Mukavemetleri  ( Rm  =   N / mm  )  cinsinden tablolarda verilir.
Fakat yaylar malzemenin elastik deformasyon bölgesinde çalışmak zorunda oldukları için , burada bizim için önemli olan , malzemenin daima  Kesme Akma Gerilmesinin ( Kakma) altında kalmasıdır.
Pratik olarak :
Kakma = 0.45 * Rm          alınabilir.

Bundan sonra yapılacak iş F2 kuvveti altındaki max. Kesme Gerilmesi K2 ‘ ye göre:

K2  <  Kakma

olacak şekilde tel çapını ve malzemesini seçmektir.
Sonuçta :
1 / 3
d = ( ( 8 * k * F2 * Dm ) / (p * Kakma ) )
sağlanmalıdır.

Varsayılan çapta tel  beklentileri karşılamıyorsa bir sonraki çapa geçilerek iteratif olarak uygun tel çapı bulunur.

Böylece F2  kuvveti altında güvenle çalışabilecek standart telin çapı belirlenmiş oldu.

Elde edilen aktif sarım adedi yayın kancaları arasındaki açıyı etkilemektedir.
Sarım boyu   Lk =  ( n + 1 ) *  d     olarak bulunur.

Çekme Yayları çeşitli şekillerde kancalara sahiptir.

Şekil  1  ............... 9 , 13 ‘ de  tel malzemesinden kancalar ,
Şekil  10 ve 11 ‘ de saplamalı uç dizaynı ,
Şekil  12 ‘ de ek kancalı dizayn görülmektedir .

kanca tipi 1 kanca tipi 2 kanca tipi 3 kanca tipi 4
LH = 0.55.....0.8 * Di LH = 0.8..........1.1 * Di LH = 0.8.........1.1 * Di LH = Di
kanca tipi 5 kanca tipi 6 kanca tipi 7 kanca tipi 8
LH = Di   LH = 1.1 * Di  
kanca tipi 9 kanca tipi 10 kanca tipi 11 kanca tipi 12
kanca tipi 13

Dinamik çalışan bir yay için kritik çalışma hızı  hızkr   ( 1 / saniye )  olarak hesaplanır.

Bu hıza yaklaşıldığında yay için rezonans riski vardır.

Çekme yayları dinamik olarak çalışacaksa
F1 kuvveti altında oluşan K1  max. kesme zorlanması ile
F2 kuvveti altında oluşan K2 max. kesme zorlanması değerleri yay ömür tabloları gözönüne alınarak , yay çevrim ömrü değerlendirmesi yapılır.

Çekme Yaylarının hesaplanması için hazırlanan programda  girilecek değerler :

F1 Kuvveti  ( N = Newton cinsinden)
F1 kuvveti altında strok  f1 (mm cinsinden )
h  Strok  farkı   ( h =  f2 – f1   mm cinsinden ) ( f2 = F2 kuvveti altında strok )
Dd   Yayın dış çapı   ( mm cinsinden )

Seçim  yapılacak konular :

Statik  Çalışma Şekli
Dinamik Çalışma Şekli
Seçilen çalışma şartlarına göre önerilen malzemeler
Çekme yayının imalat metodu

Program çalıştırıldığında , mevcut olan çaplara göre , Çekme yayı ile ilgili teknik bilgiler ve uyarılar elde edilir.

Programda mevcut olan malzeme ve çap seçenekleri :

SL , SM , SH ve DM malzemeler için çaplar :

0.20   0.30  0.40  .......................... 1.00 mm
1.20  1.40  1.50  1.60  1.80  2.00  2.20  2.40  2.50  2.60  2.80  3.00 mm
3.50  4.00  4.50   ...........................12.00 mm

Paslanmaz malzemeler için çaplar :

0.20   0.30  0.40  .......................... 1.00 mm
1.20  1.40  1.50  1.60  1.80  2.00  2.20  2.40  2.50  2.60  2.80  3.00 mm
3.50  4.00  4.50   ...........................10.00 mm

 
 
 


YAYLIK HAMMADDE SATIŞIMIZ


Teller


Bantlar


Bant Dilimleme - Levha Kesimi

» GİYOTİN MAKİNASI


İmalat Tekniğine Göre Yaylar


TEKNİK DÖKÜMANTASYON


Download