ÜRÜNLERİMİZ

Sipariş Formları



   BASKI YAYI HESABI   

Solid Height
= (Number of  Coils – 0.25) x  Wire Diameter
For example, for a spring with 14 coils and a wire diameter of 0.5”, the Solid Height would be calculated as follows:
Solid Height
= (14 – 0.25) x 0.5
= 6.875
 
Rate
= Load (lbs.) ÷ Spring Deflection (in.)
For example, if a spring deflects by 2.75” under a load of 300 lbs, the Rate would be calculated as follows:
Rate
= 300 ÷ 2.75
= 109
 
Deflection
= Load (lbs) ÷ Rate
For example, a spring under a load of 300 lbs with a 109 Rate, the deflection would be calculated as follows:
Deflection
= 300 ÷ 109
= 2.75
 
Load
= Deflection x Rate
For example, a spring with a 109 Rate and a 2.75” deflection, the load would be calculated as follows:
Deflection
= 2.75 x 109
= 300

Combined Spring Rate
This is used when two springs are stacked on top of each other.
Combined Spring Rate =
(Spring Rate 'A' x Spring rate 'B') ÷ (Spring Rate 'A'+Spring Rate 'B')

For example if the rate for spring 'A' is 200 and the rate for spring 'B' is 500, the combined rate is calculated as follows:

Combined Spring Rate = (200x500) ÷ (200+500) = 143

 

SPRING RATE (YAY ORANI) NEDİR?

Bir yayın yumuşaklık veya sertlik karakteristiğini belirtmek için, üzerine uygulanan belli bir miktar (x gr.) ağırlık sonucu belli bir mesafe (y mm) kadar azalır şeklinde açıklanan orandır. Bu orana spring rate yani yay oranı denir ve g/mm veya lbs/inch olarak ifade edilir. Konunun daha iyi anlaşılmasını sağlamak açısından, eğer ölçü birimini g/mm kabul edersek x rakamı değişken, fakat yayın ne kadar düşeceğini belirten y rakamı sabittir ve 1mm. dir. İsterseniz hemen bir örnek verelim:

Elimizde farklı yay oranlarına (spring rate’e) sahip 2 değişik yay olduğunu varsayalım. Bunlardan birinin yay oranı 345 g/mm, diğerininki de 480 g/mm olsun. Bu, şu demektir: Birinci yaya 345 gram ağırlık uygularsan bu yay 1mm. kısalır, ikinci yaya ise ancak 480 gr. ağırlık uyguladığımızda bu yay 1mm. kısalır. Buna göre, ikinci yay birinciden daha sert bir yaydır.

Buradan şu sonuca varabiliriz: spring rate’i düşük yaylar yumuşak, spring rate’i yüksek yaylar sert yaylardır...

Eşit bakla aralıkları a,a,a,a,a,.. NORMAL (LINEAR) YAYLAR
Üzerine uygulanan ağırlıkta hep aynı miktar kısalan yaylara normal (linear) yaylar denir.

Normal bir yayda her bir bakla arasındaki mesafe birbirine eşittir (bkz. şekil 1). Bunun doğal sonucu olarak da yay üzerine yük bindiğinde, baklalar birbirlerine eşit oranda yaklaşırlar.

Örneğin 10 bakladan oluşan ve her bir bakla aralığı 2 cm. olan bir yayımız olduğunu varsayalım. Yayın üzerine, yayı 2 cm kısaltacak bir ağırlık uygularsanız spring rate sabit olduğundan her bir yayın arası 2cm/10=2mm azalacak, yani bakla aralıkları her birinde eşit olmak üzere 1,8 cm’ye düşecektir. Yani, NORMAL YAYLARIN SPRİNG RATE’İ SABİTTİR, üzerlerine uygulanan herhangi bir ağırlıkta bakla aralıkları eşit olarak azalır.

2 farklı bakla aralığı a,a,a,a,a,..,b,b,b,b,b STEP LINEAR YAYLAR
Step Linear yayları çift sertlikli yaylar olarak düşünebiliriz. Bu tip yaylar normal yay ile progressive yay arasıdır. Step Linear yaylarda baklaların yarısının arası birbirine daha yakınken diğer yarısının aralıkları farklıdır (bkz. şekil 2). Yani, step linear yaylar çift spring rate’e sahip yaylardır.

Step Linear yaylar şu şekilde çalışır:

Yay sıkıştığı zaman baklalar birbirine yaklaşmaya başlar. Belli bir noktadan sonra arası yakın olan yaylar birbirine değer ve bu kısım yaylanma işini sonlandırır. Geriye kalan, arası daha açık baklalar yayın daha sert olması sonucunu doğurur çünkü bir yayın uzunluğu kısaldıkça sertleşir. Bu yayları, yukarıda bahsetmiş olduğumuz gibi çift sertlikli veya çift spring rate’e sahip (1.bölüm için ayrı, 2. bölüm için ayrı) yaylar olarak düşünebiliriz.

Değşken bakla aralığı a,b,c,d,e,f,g,h,i PROGRESSİVE YAYLAR
(Progressive spring / Progressive feder / Ressort progressif)
Değişken spring rate’e sahip yaylardır (Örn Eibach). Progressive yaylarda HER BİR BAKLANIN ARALIĞI BİRBİRİNDEN FARKLIDIR (bkz. şekil 3). Bunun sonucu olarak yol tutuşta, zıplamalarda, frenlemede en iyi performansı gösteren yaylardır.

Progressive yaylarda, yaya uygulanan her fazla baskıda (ağırlıkta) yay bu baskıya daha fazla sertleşerek karşılık verir.

Günlük hayattaki gerçek sürüş koşullarında yayın maruz kaldığı baskılar son derece değişken olacağı, yani step linear yaylardaki gibi sadece 2 ayrı yük seviyesi olmayacağı için, PROGRESSIVE YAYLAR değişken spring rate’leriyle her koşula en iyi şekilde ayak uyduran yaylardır...

SUPAPLAR VE YAY HESAPLARI
Silindire daha çok dolgu alınabilmesi için emme supabının egzoz supabından daha büyük olması gerekir.Yanma odası konstrüksiyonuna göre supap kafası çapı değişir.Egzoz supabının çapı genelde emme supabının çapından daha küçük yapılır. Bunun nedeni iyi bir silindir dolumu büyük bir emme supabıyla mümkündür.
Hesaplamalarda kullanılan semboller

degzoz:

Egzoz supabının çapı

demme:

Emme supabının çapı

ds:

Supap sapının çapı

hmax:

Supap stroku (kaldırma mesafesi)

L:

Supap boyu

Wm:

Ortalama gaz hızı

?:

Supap oturma açısı

dv:

Supap tabla çapı

hv:

Supap kursu yarısı

G:

Supap mekanizmasının ağırlığı

Paralel yerleştirilmiş supaplar için çap değerleri aşağıdaki gibi seçilir(d):
- Supaplar eşit büyüklükte degzoz= 0, 4D
- Supaplar farklı büyüklükte demme=0, 45D, degzoz=0, 35D
D= Silindir çapı

Supap sapı çapı ise (ds)
- Devir sayısı yüksek motorlarda ds, (0, 25-0, 35)d olarak alınır.
- Devir sayısı düşük motorlarda, ds, (0, 15-0, 25)d olarak alınır.

Önceki gruptan alınan değerlere göre;
D: Silindir çapı: 77, 65mm
Cm: Ortalama piston hızı: 13, 968m/sn
n: Motor devri: 3750d/d

Supaplar farklı büyüklükte demme =0, 45D, degzoz=0, 35D
demme=0, 45x77, 65=34, 94mm
degzoz=0, 35x77, 65=27, 17mm
Supap sapının çapları, ds (0, 15-0, 25)d
ds (emme)=(emme supap sapının çapı)=0, 20x34, 94=6, 988mm
ds(egzoz)=(egzoz supap sapının çapı)=0, 25x27, 17=6, 7925mm

di yaklaşık olarak d alınırsa
hmax= Supap stroku(kaldırma mesafesi)=d/4
hmax=34, 94/4=8, 735mm
Supabın ölçüleri belirlendikten sonra supap oturma yüzeyindeki ortalama gaz hızının (wm) doğru olup olmadığı kontrol edilir. Wm aşağıdaki formül yardımı ile bulunur.
Wm =cm D². 4d hmax cos?
Cm =Ortalama piston hızı(m/sn)=13, 968 değeri önceden verilmiştir.
Supaplarda: Wm yaklaşık olarak 60-120m/sn geçmemelidir.
? =supap oturma açısı 45° alınır. Bu açının 30° ye düşmesi, akış oranında iyileşmeye neden olur. Emme supabı açısından silindirin doldurulmasında, hiçbir değişiklik olmaz, fakat egzoz supabı açısından dolgunun daha çabuk çıkışını sağlar.
Wm = 13, 968.(0, 07765)² = 100, 67m/sn
4.0, 034.0, 0087.0, 707

Supap boyuna L dersek (3, 5-5)d arasında bir değer alınır.
L=3, 5x34, 83=121, 9mm’dir.

SUPAP YAYLARININ HESABI
Azami yay kuvveti supapların açılıp kapanması esnasında meydana gelen ivmeye göre hesaplanır.

Azami yay kuvveti
Pmax=1, 2.m. bmax
m=Hareket eden supap mekanizması kitlesidir.(kg sn² /m)
m=G/9, 81
G=Supap mekanizmasının ağırlığı (kg)
bmax=Azami yay ivmesi
bmax=hv/t ²
hv=Supap kursu yarısı
t= Supabın açık kalma zamanı (sn)

Asgari yay kuvveti Pmin=?.dv2.0, 7 / 4
dv=Supap tabla çapı (cm)
Verilen değerlere göre;
n=3750d/d
h=8, 735mm
hv=Supap kursunun yarısı =4, 35mm
dv=30mm
G=0, 800kg
Supap 117, 5° açık kalırsa t =0, 0052sn bulunur.
b= hv/t ² = 0, 00435m/0, 0052² b=161, 1m/sn ²
Pmax =1, 2.m. bmax =1, 2.0, 800.161, 1 / 9, 81 = 15, 76 kg,
Pmin = ?.dv².0, 7 / 4= ?.3². 0, 7 / 4 = 4, 95 kg
Pmax bilinirse yayın hesabı şu formülere göre hesaplanır.

d = Yay tel çapı
D = Yay çapı
r = D / 2
? = Burulma gerilmesi (3500-4000kg/cm²)
d=(16.Pmax.r/3, 14. ? )^1/3
d =0, 32cm standart çap olarak 4mm alınır.
f0= Yayın azami kısalması.
fmin= Supap kapalıyken yay kısalması.
fmax= Supap azami açıkken yayın kısalma miktarı
fmax / fmin=Pmax / Pmin
fmax==Pmax / Pmin(hv / Pmax / Pmin – 1)
fmin= fmax - hv
fmax=15, 76/4, 95 (4, 35 / 2, 18)
fmin= 6, 35-4, 35
fmax=6, 35mm
fmin= 2mm
Birde sargı adetini tayin etmek lazımdır.Sargı adeti iyi seçilmezse yay sıkışmış durumda iken sargılar birbirine temas etmesin.
Sargı adetine i dersek şu formülle hesaplanır;
i= fmax . d^4 .G/64.r³.Pmax
G=750000-800000kg/cm²
i=0, 635.(0, 4) ^4 .800000/64.(1, 4)³.15, 76
i=4, 69 sarım sayısı 5 adet alınılır.

Dsarım=D-d=30-4=26mm bulunur.(sarım çapı)
Yay katılık katsayısı(k):Pmax-Pmin/8, 735=15, 76-4, 95/8, 735=1, 24kg/mm.
Yay indeksi(c )=Dsarım/d = 26/4=6, 5
Katılaşmış boy = (i +1).d = (5+1)4= 24mm
Max. Boy değişimi x=Pmax/k=15, 76/1, 24=12, 70mm.

DAİRESEL KESİTLİ TELDEN SOĞUK OLARAK SARILAN BASMA YAYLARININ HESABI

Yaylar enerji depolayan elemanlardır.
Basma yaylarında , malzemenin elastik bölgesinde kalmak şartiyle , yayın ekseni doğrultusunda etkiyen bir F kuvveti dolayısiyle sıkıştırılıp depolanan enerji daha sonra geri alınabilir.

Basma Yaylarının Terminolojisi :

    d : Yay malzemesi telin çapı    (mm)
Di :  Yayın iç çapı   (mm)
Dm = Di + d  :   Yayın ortalama çapı   (mm)
Dd = Di + 2*d   :   Yayın dış çapı   (mm)
p : Yayın hatvesi   (mm)
a= Yayın sarım açısı  :  alfa  (derece)

                                   a = Arctan ( p / p*Dm)          ( p :  pi  sayısı =  3.1416 )

    w = Dm / d  :   Yay indeksi

( Genelde  4 = <  w  < = 20  önerilir.)

a açısının 12 dereceden küçük olduğu / kaldığı sıkı sarılmış yaylarda , yaya etkiyen F kuvvetinin yayın malzemesi  telde ,  sadece Burulma Momenti (Mbur) dolayısiyle oluşan Kesme Gerilmesi (Kbur) ile direkt Kesme Gerilmesi (Kkes) oluşturduğu kabul edilir.
Herhangi bir yüklemede tel kesidine etkiyen  max. Kesme Gerilmesi (K) yukarıda adı geçen iki kesme gerilmesinin toplamıdır.

    Mbur = F * Dm / 2        (Nmm)

3                         2
Kbur = Mbur / ( p* d  / 16 )      (N/mm )
2                    2
Kkes = F / (p* d / 4)           (N/mm )

Max. Kesme Gerilmesinin (K) hesabı için iki Çalışma Şekli arasında seçim yapılır.

    a) Statik Çalışma : Eğer yay toplam 10000 çevrimden fazla çalışmayacaksa veya etkiyen
F kuvveti sabit kalıyorsa
Gerilme Düzeltme Faktörü  (k) :

k = 1 + 0.5 * w

    b) Dinamik Çalışma : Yay zor şartlarda çalışacaksa ( 10 000 000 çevrim ömrü)
Gerilme Düzeltme Faktörü  (k)

                          k = ( 4 * w - 1 ) / ( 4 * w - 4 )   +  0.615 / w

Çalışma şekline göre gerekli seçim yapılarak F kuvveti altında telde oluşan  max. Kesme Gerilmesi  ( K)  bulunur.
2
K  = k * Kbur            (N/mm )

Basma Yaylarında genelde
F1 ve F2 kuvvetleri ( N = Newton ) olarak  ve bunlara ait
f1 ve f2 strokları (mm) olarak verilir.

F1 küçük kuvvet , F2 büyük kuvvet ( F2 = Fmax ) ,
f1 küçük strok , f2 büyük strok olur.
Bazen  h = f2 – f1  (mm) olarak strok farkı verilir.

Statik çalışmada  F1 = 0 verildiği olur .
Fakat Dinamik çalışmada , özellikle yüksek hızlarda    F2 / F1 = < 3     olması önerilir.
Yayın üzerinde hiç kuvvet yokken (Yay boşta iken) uzunluğu  L0  olarak verilir.

F1 kuvveti altında f1 stroku yapan yayın boyu L1 ;
F2  kuvveti altında  f2   stroku yapan yayın boyu L2 olur.
Buna göre yaya özel   c  Yay Rijitliği ( N / mm ) tarif edilir.

F : F1 ile F2 arasında kalan herhangi bir kuvvet ;
f : f1 ile f2 arasında kalan herhangi bir strok olmak üzere

       c = F1 / f1     c = F2 / f2        c = F / f       veya       c = ( F2 – F1 ) / h     geçerlidir

Bir sonraki adım seçilen malzemeden varsayılan d çapında telden oluşan ve Dm ortalama çapına sahip bir adet yay sarımının F2 kuvvet altında yapacağı stroku ( fbirsarım ) bulmaktır.
2
G  :  Malzemenin kayma modülü  ( N / mm )  olmak üzere
3                4
fbirsarım =  ( 8 * F2 * Dm  ) / ( G * d  )       olarak hesaplanır.

Bu aşamada  f2 stroku verildiğine göre ve daha önce de seçilen malzeme ve varsayılan çapta telin F2 kuvveti  altında  bir sarımının  fbirsarım  strok yapacağı belli olduğuna göre yayın kaç aktif sarımdan  ( na ) oluşacağı hesaplanabilir.

                                     na = f2 / fbirsarım

Sonuçta  F2 kuvvet altında yayın  f2  strok yapması için  na  adet aktif sarımdan oluşması gerektiği bulunur.
Aktif sarımlar iş depolayan sarımlardır.

Basma Yayı  hiçbir zaman  , kuvvet altında sarımları birbirine bitişecek şekilde tam olarak sıkıştırılmaz.
Teorik olarak Basma Yayının , sarımları birbirine bitişecek şekilde sıkıştırıldığında ölçülecek boya yayın bloke haldeki boyu  ( Lbl ) denir.
Basma Yayının F2  kuvvet altında eriştiği  L2 boyu ile  Lbl  boyu arasında bir
Emniyet Boşluğu  sa  (mm) öngörülür.
Böylece , özellikle dinamik çalışmada , sarımların birbirlerine değerek ,  c Yay Rijitliğini olumsuz yönde etkilemesi önlenmiş olur.
2                                                                           
Statik : sa = na*(0.0015*Dm /d + 0.1*d) 

                                                        2
Dinamik : sa = 1.5*na*(0.0015*Dm /d + 0.1*d)

Basma yayı , yayı tam sıkıştırmak için gerekli olan Fbl kuvveti altında  fbl = f2 + sa
strok yapmaktadır.
Fbl = c * xbl       olarak hesaplanabilir.

Her ne kadar , basma yayının en fazla F2 kuvveti altında çalışacağı öngörülmüşse de , emniyet açısından , özellikle dinamik çalışma şartlarında , varsayılan çaptaki telin  Fbl kuvveti sebebiyle oluşan max. Kesme Gerilmesine ( Kbl ) dayanabilmesi istenir.

Yay üretiminde kullanılacak standart tellerin malzemelerine ve çaplarına göre Çekme
2
Mukavemetleri  ( Rm  =   N / mm  )  cinsinden tablolarda verilir.
Fakat yaylar malzemenin elastik deformasyon bölgesinde çalışmak zorunda oldukları için , burada bizim için önemli olan , malzemenin daima  Kesme Akma Gerilmesinin ( Kakma) altında kalmasıdır.
Pratik olarak :
Kakma = 0.56 * Rm          alınabilir.

Bundan sonra yapılacak iş :

Kbl  <  Kakma

olacak şekilde tel çapını ve malzemesini seçmektir.
Sonuçta :
1 / 3
d = ( ( 8 * k * Fbl * Dm ) / (p * Kakma ) )
sağlanmalıdır.

Varsayılan çapta tel  beklentileri karşılamıyorsa bir sonraki çapa geçilerek iteratif olarak uygun tel çapı bulunur.

Böylece Fbl kuvveti altında güvenle çalışabilecek standart telin çapı belirlenmiş oldu.

Basma yaylarında uç dizaynına göre aktif olmayan ve iş yapmayan pasif sarımlar da ( np ) olabilir.  Bu halde  Toplam Sarım Sayısı  nt = na + np  olur

BASMA  YAYLARI  ŞEMATİK GÖSTERİM VE KUVVET DİYAGRAMI

 

Basma Yaylarının Uç Dizaynlarına Göre np  Pasif  Sarım Adetlerinin Belirlenmesi

Açık Uçlu

np = 0       nt = na     Lbl = ( nt + 1 ) * d     L0 = Lbl + f2 + sa        p = ( L0 – d ) / na

Açık Uçlu ve Taşlanmış

nt = na + 2     Lbl = ( nt + 1 ) * d     L0 = Lbl + f2 + sa     p = ( L0 – 3 * d ) / na

 Kapalı Uçlu

np = 1      nt = na + 1        Lbl = nt * d         L0 = Lbl + f2 + sa             p = L0 / nt

Kapalı Uçlu ve Taşlanmış

np =2     nt = na + 2     Lbl = nt * d       L0 = Lbl + f2 + sa         p = ( L0 – 2 * d ) / na

Uç dizaynına göre yayın açık boyu L0 bulunur .

Basma  Yaylarının  Uç  Yataklamalarına Göre  Kritik Strok  fkr  Hesabı

Her iki uç eksenel yataklı ve dönemez
Her iki uç eksenel yataklı , biri dönemez
Her iki uç eksenel yataklı ve dönebilir diğer  uç  serbest
Bir uç eksenel yataklı ve dönemez

Uç yataklama cinsine göre yayın F2 kuvvet altında yapacağı f2 strokun kritik burkulma stroku fkr ‘ye göre durumuna bakılır.

Eğer   f2    <   fkr değeri ise  teorik olarak burkulma riski yoktur.
Aksi taktirde yayın ortasına bir pim koymak gerekir veya yay bir yuvaya yerleştirilir veya mümkünse yataklama şekli değiştirilir. .

Elde edilen hatve  p ‘ ye göre  yayın sarım açısı  a alfa’nın değeri  kontrol edilir.

Yayda kullanılan telin boyu :

Ltel  =  p * Dm * na * ( na / Cos ( a) + np )   olarak bulunur .

Buna göre beher yay için malzeme ağırlığı  ( M )  hesaplanır.

Dinamik çalışan bir yay için kritik çalışma hızı  hızkr   ( 1 / saniye )  olarak hesaplanır.

Bu hıza yaklaşıldığında yay için rezonans riski vardır.

Basma yayları dinamik olarak çalışacaksa
F1 kuvveti altında oluşan K1  max. kesme zorlanması ile
F2 kuvveti altında oluşan K2 max. kesme zorlanması değerleri yay ömür tabloları gözönüne alınarak , yay çevrim ömrü değerlendirmesi yapılır.

Basma Yayları en fazla , kendileri için hesaplanmış olan   L2 =  Lbl + sa  uzunluğuna kadar sıkıştırılabilirler.

Basma Yaylarının hesaplanması için hazırlanan programda  girilecek değerler :

F1 Kuvveti  ( N = Newton cinsinden)
F2 Kuvveti  ( N = Newton cinsinden )
h  Strok  farkı   ( h =  f2 – f1   mm cinsinden )
Di   Yayın iç çapı   ( mm cinsinden )

Seçim  yapılacak konular :

Statik  Çalışma Şekli
Dinamik Çalışma Şekli
Seçilen çalışma şartlarına göre önerilen malzemeler
Basma yayının uç dizaynı
Burkulma analizi için yataklama şekli

Program çalıştırıldığında , mevcut olan çaplara göre , Basma yayı ile ilgili teknik bilgiler ve uyarılar elde edilir.

Programda mevcut olan malzeme ve çap seçenekleri :

SL , SM , SH ve DM malzemeler için çaplar :

0.20   0.30  0.40  .......................... 1.00 mm
1.20  1.40  1.50  1.60  1.80  2.00  2.20  2.40  2.50  2.60  2.80  3.00 mm
3.50  4.00  4.50   ...........................12.00 mm

Paslanmaz malzemeler için çaplar :

0.20   0.30  0.40  .......................... 1.00 mm
1.20  1.40  1.50  1.60  1.80  2.00  2.20  2.40  2.50  2.60  2.80  3.00 mm
3.50  4.00  4.50   ...........................10.00 mm

 
 
 


YAYLIK HAMMADDE SATIŞIMIZ


Teller


Bantlar


Bant Dilimleme - Levha Kesimi

» GİYOTİN MAKİNASI


İmalat Tekniğine Göre Yaylar


TEKNİK DÖKÜMANTASYON


Download